Nội Quy Tiêu Lệnh PCCC – Mẫu Chuẩn, Nội Dung Và Cách Niêm Yết

Nội quy tiêu lệnh PCCC là một trong những hạng mục đầu tiên mà cơ quan Cảnh sát PCCC kiểm tra khi đến kiểm tra định kỳ tại các cơ sở kinh doanh, sản xuất và công trình công cộng. Việc thiếu hoặc treo sai mẫu nội quy tiêu lệnh PCCC không chỉ khiến cơ sở bị xử phạt hành chính mà còn tiềm ẩn nguy cơ người lao động không biết cách ứng phó khi hỏa hoạn thực sự xảy ra. Hiểu đúng và thực hiện đầy đủ các yêu cầu về nội quy tiêu lệnh PCCC là trách nhiệm của mọi chủ cơ sở và người quản lý.

1. Nội Quy Tiêu Lệnh PCCC Là Gì? Cơ Sở Pháp Lý Bắt Buộc

1.1 Định Nghĩa Và Phân Biệt Nội Quy, Tiêu Lệnh PCCC

Nội quy tiêu lệnh PCCC thực chất bao gồm hai văn bản riêng biệt nhưng thường được đặt song song và niêm yết cùng nhau nên nhiều người gọi chung bằng một cụm từ. Nội quy PCCC là văn bản quy định các nguyên tắc, điều cấm và trách nhiệm của từng cá nhân trong việc phòng ngừa cháy nổ tại cơ sở — ví dụ như cấm hút thuốc trong kho, cấm dùng lửa gần khu vực chứa hóa chất, quy định tắt điện trước khi ra về... Đây là văn bản mang tính phòng ngừa, định hướng hành vi hàng ngày của người lao động để giảm thiểu nguy cơ cháy nổ phát sinh. Tiêu lệnh PCCC là văn bản quy định trình tự hành động cụ thể khi phát hiện cháy — bao gồm ai làm gì, theo thứ tự nào, dùng thiết bị gì và liên hệ với ai. Đây là văn bản mang tính phản ứng khẩn cấp, giúp mọi người hành động đúng và nhanh chóng khi hỏa hoạn xảy ra thay vì hoảng loạn mất phương hướng. Cả hai loại văn bản này đều thuộc hạng mục hồ sơ quản lý PCCC bắt buộc theo quy định pháp luật và phải được cập nhật, niêm yết thường xuyên tại các vị trí dễ thấy trong cơ sở.

1.2 Cơ Sở Pháp Lý Và Đối Tượng Bắt Buộc Thực Hiện

Yêu cầu về nội quy tiêu lệnh PCCC được quy định cụ thể tại nhiều văn bản pháp luật quan trọng. Luật Phòng cháy và Chữa cháy số 27/2001/QH10 (sửa đổi bổ sung năm 2013) tại Điều 5 quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở trong việc ban hành và thực hiện nội quy, quy định về PCCC. Nghị định 136/2020/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật PCCC, trong đó có các điều khoản cụ thể về hồ sơ quản lý an toàn PCCC tại cơ sở bao gồm nội quy, tiêu lệnh và phương án chữa cháy. Thông tư 149/2020/TT-BCA của Bộ Công an quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật PCCC, có các mẫu biểu cụ thể về nội quy và tiêu lệnh chữa cháy. Về đối tượng bắt buộc: tất cả các cơ sở thuộc diện quản lý PCCC đều phải có nội quy tiêu lệnh PCCC, bao gồm: nhà máy, xí nghiệp và khu công nghiệp; trung tâm thương mại, siêu thị và chợ; khách sạn, nhà hàng và cơ sở dịch vụ lưu trú; bệnh viện, trường học và cơ sở giáo dục; kho hàng, kho chứa nguyên vật liệu dễ cháy; văn phòng và tòa nhà làm việc từ 5 tầng trở lên; chung cư và nhà ở tập thể. Cơ sở vi phạm có thể bị xử phạt hành chính từ 1 đến 5 triệu đồng tùy mức độ vi phạm theo Nghị định 167/2013/NĐ-CP.

2. Nội Dung Chuẩn Của Nội Quy Tiêu Lệnh PCCC Theo Quy Định

2.1 Nội Dung Bắt Buộc Trong Bảng Nội Quy PCCC

Một bảng nội quy tiêu lệnh PCCC đạt chuẩn pháp lý phải bao gồm đầy đủ các nội dung bắt buộc sau đây. Phần nội quy PCCC phải ghi rõ: Thứ nhất — các hành vi bị nghiêm cấm tại cơ sở liên quan đến nguy cơ cháy nổ, ví dụ: cấm hút thuốc lá trong khu vực sản xuất và kho hàng; cấm sử dụng lửa trần, đèn dầu hay thiết bị sinh nhiệt không được phép trong khu vực dễ cháy; cấm để vật cản che chắn lối thoát hiểm, cầu thang bộ và vị trí đặt thiết bị chữa cháy. Thứ hai — trách nhiệm của từng bộ phận và cá nhân trong công tác PCCC: người lao động phải kiểm tra nguồn điện và ngọn lửa trước khi rời vị trí làm việc; bảo vệ phải kiểm tra an toàn PCCC toàn cơ sở vào cuối ca; trưởng bộ phận chịu trách nhiệm về PCCC trong phạm vi quản lý. Thứ ba — quy định về sử dụng và bảo quản thiết bị PCCC: không được sử dụng bình chữa cháy vào mục đích khác; báo cáo ngay khi phát hiện thiết bị PCCC bị hỏng, thiếu hay hết hạn kiểm định. Thứ tư — quy định về công tác huấn luyện và diễn tập PCCC định kỳ. Nội dung nội quy phải được xây dựng phù hợp với đặc thù ngành nghề và rủi ro cháy nổ cụ thể của từng cơ sở — không nên sao chép nguyên xi mẫu chung chung mà không điều chỉnh cho phù hợp.

2.2 Nội Dung Chuẩn Của Tiêu Lệnh Chữa Cháy

Phần tiêu lệnh trong bộ nội quy tiêu lệnh PCCC phải quy định rõ ràng trình tự hành động theo thứ tự ưu tiên khi phát hiện có cháy xảy ra tại cơ sở. Trình tự chuẩn gồm năm bước bắt buộc phải được trình bày theo thứ tự số rõ ràng. Bước một — Báo động: người phát hiện cháy phải hô to "Cháy! Cháy!" để cảnh báo mọi người xung quanh, đồng thời kích hoạt nút báo cháy khẩn cấp hoặc nhấn chuông báo động gần nhất. Bước hai — Gọi lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp: gọi ngay đến số 114 (Cảnh sát PCCC) và cung cấp đầy đủ thông tin: địa chỉ chính xác, tầng và vị trí xảy ra cháy, loại vật liệu đang cháy. Đồng thời thông báo cho ban lãnh đạo và người phụ trách PCCC của cơ sở. Bước ba — Cắt nguồn điện: người có trách nhiệm phải ngay lập tức ngắt aptomat tổng hoặc cầu dao điện khu vực đang cháy để ngăn lửa lan theo đường điện và tránh nguy cơ điện giật. Bước bốn — Chữa cháy bằng phương tiện tại chỗ: sử dụng bình chữa cháy, họng nước vách tường và các phương tiện chữa cháy sẵn có tại cơ sở để dập tắt đám cháy khi còn nhỏ. Chỉ thực hiện bước này khi đám cháy còn trong tầm kiểm soát và người thực hiện đã được huấn luyện. Bước năm — Tổ chức thoát nạn: hướng dẫn và hỗ trợ mọi người thoát nạn theo lối thoát hiểm đã được chỉ định, tuyệt đối không dùng thang máy khi có cháy và không quay lại lấy đồ vật.

3. Mẫu Nội Quy Tiêu Lệnh PCCC Chuẩn Và Vị Trí Niêm Yết Đúng Quy Định

3.1 Hướng Dẫn Thiết Kế Và In Ấn Bảng Nội Quy Tiêu Lệnh PCCC

Về hình thức trình bày, bảng nội quy tiêu lệnh PCCC phải đáp ứng các yêu cầu sau để vừa đúng quy định vừa phát huy tác dụng thực tế. Về kích thước: bảng phải đủ lớn để dễ đọc từ khoảng cách bình thường — tối thiểu khổ A2 (42 x 59,4cm) hoặc lớn hơn tùy diện tích không gian niêm yết. Bảng quá nhỏ, chữ quá li ti không có giá trị thực tế và có thể bị nhắc nhở khi kiểm tra. Về chữ viết và màu sắc: tiêu đề "NỘI QUY PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY" và "TIÊU LỆNH CHỮA CHÁY" phải viết hoa, chữ đậm, cỡ chữ đủ lớn để nổi bật. Nền bảng thường dùng màu đỏ hoặc vàng theo quy ước màu sắc an toàn PCCC quốc tế — màu đỏ chủ đạo giúp dễ nhận biết và tạo cảm giác khẩn cấp cần chú ý. Về vật liệu: bảng nên được in trên vật liệu bền, chống ẩm và không dễ phai màu như forex dày 3 — 5mm, mica trong hoặc tấm nhôm composite. Tránh in trên giấy thường dán trực tiếp vì dễ ố vàng, rách nát theo thời gian và gây ấn tượng xấu khi cơ quan chức năng kiểm tra. Về thông tin bắt buộc trên bảng: phải có tên đơn vị, địa chỉ cơ sở, số điện thoại báo cháy 114, số điện thoại liên lạc nội bộ của người phụ trách PCCC và ngày ban hành của văn bản. Bảng nội quy tiêu lệnh PCCC còn phải có chữ ký và đóng dấu xác nhận của người đứng đầu cơ sở để có giá trị pháp lý đầy đủ.

3.2 Vị Trí Niêm Yết Và Số Lượng Bảng Cần Thiết

Vị trí niêm yết nội quy tiêu lệnh PCCC có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thực tế của văn bản này. Quy định chung là bảng phải được đặt ở nơi dễ thấy, dễ đọc và nhiều người qua lại — không được che khuất bởi đồ vật, tủ kệ hay trang trí nội thất. Các vị trí bắt buộc phải niêm yết bao gồm: sảnh chính và lối vào chính của cơ sở để mọi người ra vào đều thấy rõ; khu vực sản xuất, kho chứa hàng và xưởng gia công — nơi có nguy cơ cháy nổ cao nhất; bên cạnh tủ điện chính, phòng máy phát điện và các khu vực kỹ thuật; hành lang, cầu thang và lối thoát hiểm; căng tin, nhà bếp và khu vực có sử dụng bếp gas hay thiết bị sinh nhiệt; phòng họp, hội trường và các khu vực tập trung đông người. Về số lượng bảng: không có quy định cứng nhắc về số lượng nhưng nguyên tắc là mỗi khu vực riêng biệt phải có ít nhất một bảng để người làm việc trong khu vực đó không cần đi tìm bảng ở khu vực khác khi cần. Đối với cơ sở nhiều tầng, mỗi tầng phải có ít nhất một bảng tại khu vực dễ thấy nhất. Nhiều cơ sở còn in thêm bảng tiêu lệnh nhỏ hơn dán bên cạnh mỗi bình chữa cháy để nhắc nhở trực quan người dùng về quy trình xử lý khi phát hiện cháy.

4. Hướng Dẫn Xây Dựng Và Cập Nhật Nội Quy Tiêu Lệnh PCCC Đúng Quy Định

4.1 Quy Trình Xây Dựng Nội Quy Tiêu Lệnh PCCC Cho Doanh Nghiệp

Xây dựng nội quy tiêu lệnh PCCC không phải là việc đơn giản chỉ cần tải mẫu trên mạng về rồi điền tên cơ sở vào — đây là quy trình đòi hỏi đánh giá thực tế và tư duy hệ thống. Bước một — Đánh giá rủi ro cháy nổ đặc thù của cơ sở: xác định các khu vực có nguy cơ cháy cao nhất, loại vật liệu dễ cháy đang sử dụng, mật độ người làm việc và các rủi ro đặc thù theo ngành nghề. Kết quả đánh giá này sẽ là cơ sở để xây dựng nội quy phù hợp, không chung chung như các mẫu sẵn có. Bước hai — Xây dựng dự thảo nội quy và tiêu lệnh: dựa trên kết quả đánh giá, biên soạn dự thảo văn bản với ngôn ngữ rõ ràng, dễ hiểu, tránh dùng thuật ngữ kỹ thuật phức tạp mà người lao động phổ thông khó hiểu. Bước ba — Lấy ý kiến và hoàn thiện: trình dự thảo cho ban lãnh đạo và người phụ trách PCCC của cơ sở xem xét, góp ý. Có thể tham vấn thêm ý kiến của cơ quan Cảnh sát PCCC địa phương để đảm bảo đúng quy định. Bước bốn — Ban hành chính thức: người đứng đầu cơ sở ký ban hành, đóng dấu và ghi rõ ngày có hiệu lực. Lưu bản gốc vào hồ sơ quản lý PCCC của cơ sở và cho in bảng niêm yết theo đúng yêu cầu về hình thức đã nêu. Bước năm — Phổ biến và đào tạo: tổ chức buổi phổ biến nội dung nội quy tiêu lệnh cho toàn thể nhân viên, đặc biệt là người mới vào làm. Kết hợp với diễn tập thực tế để mọi người không chỉ thuộc lý thuyết mà còn thành thạo thực hành.

4.2 Khi Nào Cần Cập Nhật Và Những Lỗi Phổ Biến Cần Tránh

Nội quy tiêu lệnh PCCC không phải là văn bản "làm một lần dùng mãi mãi" — cần được rà soát và cập nhật định kỳ để phản ánh đúng thực trạng hoạt động của cơ sở. Các trường hợp bắt buộc phải cập nhật ngay bao gồm: khi cơ sở thay đổi ngành nghề, mở rộng diện tích hoặc thêm khu vực sản xuất mới; khi bố trí lại thiết bị chữa cháy, thêm hoặc dời vị trí bình chữa cháy và họng nước; khi có thay đổi về sơ đồ thoát hiểm hoặc lối thoát nạn; khi pháp luật về PCCC có thay đổi hoặc ban hành quy định mới; khi cơ sở thay đổi người phụ trách PCCC hoặc số điện thoại liên lạc khẩn cấp nội bộ. Nên rà soát tổng thể ít nhất 1 năm/lần ngay cả khi không có thay đổi lớn. Những lỗi phổ biến mà nhiều cơ sở thường mắc phải với nội quy tiêu lệnh PCCC bao gồm: dùng mẫu chung chung tải từ mạng mà không điều chỉnh cho phù hợp đặc thù; bảng in quá nhỏ, chữ quá mờ hoặc bị che khuất bởi đồ vật; thiếu chữ ký và đóng dấu của người đứng đầu cơ sở; không cập nhật số điện thoại liên lạc khi có thay đổi nhân sự; niêm yết bảng ở vị trí quá cao hoặc khuất tầm nhìn bình thường; không tổ chức phổ biến cho nhân viên mới nên nhiều người không biết nội dung. Tránh những lỗi này sẽ giúp cơ sở của bạn luôn đạt yêu cầu khi được kiểm tra và quan trọng hơn — giúp người lao động thực sự biết cách xử lý đúng khi nguy hiểm ập đến. Liên hệ ngay PCCC Quốc Tùng để được hỗ trợ xây dựng hồ sơ pháp lý PCCC đầy đủ cho cơ sở của bạn.

Bản quyền thuộc về PCCCQUOCTUNG.COM